Post-Gonadektomi (Kısırlaştırma Sonrası) Metabolik Değişimler ve Nutrisyonel Yönetim

Gonadektomi (Kısırlaştırma), popülasyon kontrolü ve reprodüktif hastalıkların önlenmesi açısından altın standarttır. Ancak operasyon sonrası (post-op) 48-72 saat içinde kedilerin homeostazisinde radikal endokrinolojik değişimler meydana gelir.

Veteriner hekimlerin "mutlaka mamayı değiştirin" ısrarının arkasında, bu bilimsel gerçekler yatar.

Endokrinolojik Değişimler

Üreme hormonlarının (Östrojen ve Testosteron) ortadan kalkmasıyla:

1. RER (Resting Energy Rate) Düşüşü: Bazal metabolizma hızı %30-33 oranında azalır.
2. İştah Artışı: Östrojenin iştah baskılayıcı etkisinin kalkmasıyla, gıda alımı (food intake) %20-25 oranında artar.

Sonuç: Daha az kalori yakan ama daha çok acıkan bir metabolizma. Bu dengesizlik yönetilmezse, Obezite ve buna bağlı Diyabet Mellitus kaçınılmazdır.

Sterilised (Kısırlaştırılmış) Diyetlerin Fonksiyonu

Sıradan "Maintenance" (İdame) mamalar, kısırlaştırılmış bir kedinin değişen fizyolojisi için hiperkalorik (aşırı enerjili) kalır. Kısırlaştırılmış Kedi Maması formülasyonları şu prensiplere dayanır:

1. Kalori Seyreltmesi ve Lif

Yağ oranı düşürülürken, ham selüloz (lif) oranı artırılır. Bu, gastrik dolgunluk sağlayarak tokluk hissini uzatır ve toplam kalori alımını düşürür.

2. L-Karnitin: Beta-Oksidasyon Kofaktörü

Famsy ve Tasty gibi nutrisyonel serilerde bulunan L-Karnitin, uzun zincirli yağ asitlerini mitokondriye taşıyarak enerjiye dönüşmesini (yağ yakımını) sağlar. Hepatik lipidozis (karaciğer yağlanması) riskini azaltır.

3. Kas Kütlesinin Korunması

Kilo kontrolü sırasında kas kaybını (sarkopeni) önlemek için yüksek biyoyararlanıma sahip hayvansal proteinler kullanılmalıdır.

4. Üriner Sistem Profilaksisi

Kısırlaştırılmış kediler (özellikle erkekler), tortu oluşumuna ve FLUTD'ye (İdrar Yolu Hastalıkları) daha yatkındır. Diyetin mineral dengesi (Düşük Magnezyum/Fosfor) ve idrar pH'sını asidik tutma yeteneği (pH 6.2-6.5) hayati önem taşır.

Irka Özgü Predispozisyonlar

• British Shorthair: Obeziteye genetik yatkınlığı nedeniyle L-Karnitin takviyesi şarttır (Famsy Sterilised).
• Scottish Fold: Eklem sağlığı için Glukozamin/Kondroitin ilaveli diyetler (Klicker) tercih edilmelidir.

Klinik Sonuç

Kısırlaştırma sonrası beslenme değişikliği bir "seçenek" değil, tıbbi bir "gereklilik"tir. Obezite, kedilerde yaşam süresini kısaltan en önemli (ancak önlenebilir) hastalıktır.